Patron

Stanisław Mikołajczyk

1901-1966

Te słowa Stanisława Mikołajczyka były i są mottem ludzi postępowych i odważnych. W okresie Polski Ludowej pisano i mówiono o nim tylko źle, pozbawiono go obywatelstwa polskiego, a jego nazwisko chciano na zawsze wykreślić z historii Polski. Działania władz nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Dzięki staraniom przyjaciół oraz sympatyków Stanisława Mikołajczyka, pamięć o nim przetrwała ten trudny moment dziejów. W 1988 roku przywrócono Mikołajczykowi obywatelstwo polskie, powstało Towarzystwo Przyjaciół im. Stanisława Mikołajczyka , ufundowano ku jego czci wiele pamiątkowych tablic, zorganizowano liczne konferencje i spotkania, na których omawiano jego działalność oraz liczne zasługi.

Stanisław Mikołajczyk urodził się 18 lipca 1901r. w Holsterhausen (Westwalia). W 1907 roku jego rodzice powrócili do Wielkopolski i ostatecznie osiedlili się w Dobrzycy, w której to Stanisław zdobył wykształcenie podstawowe. Wraz z miłością do ziemi Mikołajczyk odziedziczył przywiązanie do polskości. W latach 1918-20 walczył w powstaniu wielkopolskim oraz jako ochotnik w wojnie z bolszewikami. Należał do ludzi poszukujących, odczuwających wielką potrzebę aktywności. Śmierć ojca odebrała mu szanse na kontynuowanie nauki. Dalszą wiedzę musiał zdobywać w drodze samokształcenia.

Po powrocie z wojny bolszewickiej w 1920 roku Mikołajczyk zaangażował się w działalność polityczno - społeczną. Zorganizował swych rówieśników w koło młodzieży wiejskiej, działał w lokalnym kółku rolniczym, w 1922 r. Stanisław Mikołajczyk wstąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”. W 1927 roku był współzałożycielem Wielkopolskiego Związku Młodzieży Wiejskiej, organizacji samodzielnej; nieuległej wobec sanacji i rządzących; dbającej o wychowanie młodego pokolenia, świadomego swych praw oraz obowiązków społecznych i narodowo – państwowych.

Od 1930 roku prowadził dwudziestohektarowe gospodarstwo rolne w Międzylesiu koło Wągrowca i nadal działał w organizacjach wiejskich. Brał udział w pracach samorządu terytorialnego. Wybrany został do Rady Powiatowej i do Wydziału Powiatowego w Wągrowcu, a następnie do Sejmiku Wojewódzkiego w Poznaniu. Był posłem na sejm z ramienia Centrolewu (1930-35) z okręgu nr 33 w Gnieźnie (okręg ten obejmował również powiat wągrowiecki). W 1932 r. z ramienia Wielkopolskiego ZMW uczestniczył w Kongresie Słowiańskiego Związku Młodzieży Wiejskiej w Bratysławie, przewodniczył tam obradom Komisji Rolnej.

Wojna i okupacja rozbiły życie rodzinne Stanisława. W wojnie obronnej w 1939 r. brał udział w stopniu szeregowca. Po klęsce wrześniowej przekroczył granicę z Węgrami, tam został internowany, lecz krótko potem przedostał się do Francji. Stanął na czele Komitetu Zagranicznego Stronnictwa Ludowego. W grudniu 1939 r. wszedł do Rządowego Komitetu dla Spraw Kraju. W latach 1940-1943 był wicepremierem Rządu RP na uchodźstwie. Mikołajczyk był jednym z najaktywniejszych polityków polskiej emigracji we Francji, następnie w Londynie. Po śmierci Naczelnego Wodza Władysława Sikorskiego 14 lipca 1943 został powołany na stanowisko premiera rządu RP i pełnił tę funkcję do 24 listopada 1944 r. Jego autorytet w kraju był niekwestionowany.

W czerwcu 1945 r. jako przywódca Stronnictwa Ludowego, Mikołajczyk uczestniczył w Konferencji w Moskwie w sprawie utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Kiedy powstał TRJN , wszedł w jego skład jako drugi wicepremier i minister do spraw rolnictwa i reform rolnych.(funkcję tę pełnił od 28 czerwca 1945 do 8 lutego 1947r.).

28 czerwca 1945 r. Mikołajczyk wrócił do kraju witany entuzjastycznie przez polskie społeczeństwo. Po śmierci Wincentego Witosa , 31 października został wybrany prezesem Polskiego Stronnictwa Ludowego, w latach 1945-1946 z ramienia PSL był posłem do Krajowej Rady Narodowej, a w roku 1947 na Sejm Ustawodawczy. Jako prezes PSL podjął walkę polityczną z partią komunistyczną i jej obozem, otwarcie przeciwstawił się wprowadzeniu w Polsce sowieckiego systemu. PSL przechodząc do opozycji wobec rządu i PPS poniosło wszystkie wynikające z tego faktu konsekwencje, poniósł je także prezes stronnictwa – Stanisław Mikołajczyk. Wobec praktyk stalinizmu nawet największy polityk stawał się bezradny i bezbronny. 20 października 1947 r. zagrożony aresztowaniem, Mikołajczyk został zmuszony do nielegalnego opuszczenia kraju. Resztę życia spędził na emigracji w USA.

Nie dane mu było zostać świadkiem odzyskania wolności przez Polskę. Zmarł 13 grudnia 1966 roku w Waszyngtonie, gdzie został pochowany. Doczesne szczątki S. Mikołajczyka i jego żony Cecylii spoczęły ostatecznie w Poznaniu na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan 4 czerwca 2000 r.

Stanisław Mikołajczyk jako polityk mąż stanu wszedł na stałe do polskiego panteonu. Wywodził się ze wsi i ruchu ludowego, ale stał się przywódcą całej Polski. Będąc głęboko związany ze swoim regionem, świadom interesów rolników, potrafił patrzeć na sprawy kraju z perspektywy nadrzędnej, ogólnokrajowej. Cechowała go trwałość poglądów i zasad oraz trzeźwość w ocenie faktów.

Opracował: Kazimierz Rybczyński